Home » Het magische wereldbeeld

Magie heeft te maken met een bewustzijn dat openstaat voor ervaringen die niet meteen wetenschappelijk verklaard kunnen worden. Voor de magisch ingestelde mens is alles met elkaar verbonden, al het levende en al het niet levende. Hij ziet verbanden die een ander mens niet ziet. Terwijl de ontwortelde en vervreemde moderne mens meestal zijn band met de natuur heeft verloren en slechts vertrouwt op zijn rede, is bij de magische mens die band nog heel innig. Hij is intuïtief en beseft dat hij slechts een deel is van een veel groter geheel. Hij denkt en voelt holistisch. De ervaring van de totale werkelijkheid is voor hem groter dan de som der delen. De Magische Mens is spiritueel en ontvankelijk, creatief en wijs. Geluk zit voor hem niet in het nastreven van materiële dingen, hij hoeft het geluk niet te zoeken omdat het geluk hem of haar vindt: hij geniet van eenvoudige dingen, van schoonheid, verfijning, liefde, vriendschap, beschaving, de mysteries van de natuur. Hij behoudt iets van de kinderlijke naïviteit die anderen al lang verloren zijn. Hij kan zich nog verwonderen, de wereld is voor hem een magische plaats.

Het magische wereldbeeld

Magie verwijst naar het manipuleren van de werkelijkheid door middel van rituelen en bezweringen. Magie is echter niet alleen een techniek, want het gaat onvermijdelijk uit van een achterliggend wereldbeeld, een manier waarop alles wat gebeurt begrepen en verklaard wordt. Met magie wordt dus ook een wijze van rationaliteit, een kosmologie, beschreven waarbij ervan uitgegaan wordt dat onzichtbare krachten veranderingen kunnen teweegbrengen in de materiële werkelijkheid. Die werkelijkheid wordt begrepen als een samenhangend geheel van onderling afhankelijke en bezielde delen. Overal ter wereld is het de taak van de magiër om die relaties (via omens, tekenen) te kennen en een verbinding of verzoening te bewerkstelligen door het uitvoeren van magische rituelen. De sympathische magie, die later in dit overzicht aan bod komt, werkt volledig volgens dit principe. Door deze animistische en holistische visie onderscheidt magie zich van het wetenschappelijk verklaringsmodel.

Zo boven, zo beneden

Astrologie is de oude, nog steeds levende wetenschap die uitgaat van een zinvol verband tussen de bewegingen van de hemellichamen en gebeurtenissen op aarde. Het principe 'Zo Boven, Zo Beneden' geeft aan dat wat er in de macrokosmos gebeurt, een invloed heeft op de microkosmos (de mens).

Microkosmos en macrokosmos

Microkosmos en macrokosmos maken oorspronkelijk deel uit van een opvatting uit een Oudgriekse kosmologie die de samenhang en hiërarchie beschrijft van al het bestaande. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende niveaus of 'sferen'. De hiërarchie heeft betrekking op wat zich op grote, metafysische schaal afspeelt (gewoonlijk door de buitenste sferen gesymboliseerd) - de macrokosmos - en datgene wat tot het aardse behoort - de microkosmos - of binnenste sfeer. Het concept heeft veel invloed gehad op de natuurfilosofie zoals bij alchemie, en bij voorwetenschappelijke, geocentrische wereldbeelden en kosmologieën zoals in de astrologie het geval is.

Microkosmos en macrokosmos zijn twee aspecten van een theorie ontwikkeld door de oude Griekse filosofen om de mens en zijn plaats in het heelal te beschrijven. Deze vroege denkers zagen de individuele mens als een kleine wereld (microkosmos), waarvan de samenstelling en structuur overeenkwamen met die van het heelal, of 'grote wereld' (macrokosmos). ''Kosmos'' betekende bij hen in algemene zin ''orde'': een impliciete harmonische ordening van de onderdelen in een organisch systeem. Vergelijkingen tussen de maatschappij en de mens, evenals de samenleving en het heelal waren varianten van deze theorie.

Deze analogieën genoten een lang leven, eerst in het Middellandse-Zeegebied in de Oudheid, en later in heel Europa tijdens de Middeleeuwen. De ideeën werden gemeengoed in de Renaissance en de Vroegmoderne Tijd maar verloren hun geloofwaardigheid toen een mechanistisch model van het universum dominant werd in de zeventiende en achttiende eeuw.